Metak 9,3×62 mm “mauzer” najuniverzalniji karabinski metak

Krajem 19. i početkom 20. vijeka više evropskih država i Velika Britanija bili su zauzeti proširenjem svojih uticajnih sfera širom svijeta. Nijedan kontinent nije bio izložen ovoj ekspanziji više od Afrike. Holanđani su bili prisutni u Južnoj Africi, Portugalci u Mozambiku, Belgijanci u Zairu, Englezi u Keniji i Rodeziji, Francuzi u Centralnoafričkoj Republici, a Nijemci u Namibiji i Tanzaniji.

Britanci su proizvodili puške u teškim kalibrima, kao i municiju za njih, prilagođene i namijenjene lovu na najtežu i najopasniju divljač Crnog kontinenta. Avaj, iako su takve puške u moćnim kalibrima bile precizne i veoma kvalitetne, isto tako su bile i prilično skupe, te su umnogome prevazilazile opseg budžeta prosječnog engleskog farmera/koloniste. S druge strane, njemački kolonisti, u svojim zonama uticaja, bili su veoma posvećeni u želji da od svoje matične države dobiju kvalitetne i efikasne, a cijenom pristupačne puške u odgovarajućem kalibru pogodnom za odbranu od velike i opasne afričke divljači, ali, naravno, i za njen lov.

Mauzer

Naime, Njemačka je već proizvodila ono što će kasnije postati najbolja i najmasovnija obrtnočepna akcija na svijetu – u pitanju su puške i karabini sistema “Mauzer” model 98. Njemački kolonisti i lovci su u velikom broju upotrebljavali baš vojničke puške “mauzer” zbog njihove pouzdanosti i niske cijene, ali su vlasti, uplašene od mogućih kolonijalnih pobuna, često zabranjivale posjedovanje službenih vojnih pušaka i municije. Međutim, Nijemci u to vrijeme nisu imali teži kalibar koji bi mogao biti prilagođen postojećem standardnom M98 sistemu tako da odgovori svim izazovima u lovu na najtežu i najopasniju afričku divljač.

S tim u vezi, početkom 20. vijeka berlinski oružar po imenu Oto Bok dao je sebi zadatak da razvije upravo takav metak. Godine 1905. Bok predstavlja rezultate svojih eksperimenata i tako je svjetlost dana ugledao metak 9,3×62 mm – takođe poznat i kao 9,3×62 “mauzer”.

Metak je imao zrno prečnika 9,3 mm spakovano u čauru bez ivice dugu 62 mm. Prvobitna zrna bila su mase 285 grena, početne brzine 2.150 fps. Sve je to vrlo lijepo uklopljeno u M98 obrnočepnu akciju standardnih dimenzija, a hranjenje i ekstrakcija bili su pouzdani. Nešto kasnije biće uvedena zrna mase 286 grena, a početna brzina je povećana na oko 2.400 fps. CIP je uspostavio svoj standard za ovaj metak prema kojem MAP pritisak iznosi 56,500 psi, ali u modernim robustnim puškama, ukoliko je to zaista potrebno, nema razloga da se taj pritisak ne može popeti i do 60.000 psi, čime se obezbjeđuje početna brzina od oko 2500 fps. 

Metak za sve

Metak 9,3×62 mm je brzo postao veoma popularan kako u Africi tako i u Evropi, a svoju popularnost nije izgubio do danas. Čak je svojevremeno i veliki afrički lovac Džon “Pondoro” Tejlor, anglofil kakav je bio, imao samo riječi hvale za ovaj tipično njemački kalibar. Tejlor u svojoj knjizi “Afričke puške i municija”, svjestan da je 9,3 mm skoro idealan metak, a diskusije među lovcima o njegovoj efikasnosti bespredmetne, napisao je, između ostalog, sljedeće: “Nikad nisam čuo nikakve pritužbe u vezi sa 9,3 mm. Njegova penetracija je dovoljna za apsolutno sve.”

“Uprkos svim modernijim magnum i ‘super’ kalibrima, 9,3 mm i dalje ostaje omiljeni izbor mnogih profesionalnih lovaca.”

Moderne laboracije municije kalibra 9,3×62 mm imaju zrna mase od 220 do 320 grama, čija se početna brzina kreće između 2.200 i 2.650 fps. Međutim, zrno od 286 grama, koje razvija brzinu od 2.350 fps, vjerovatno je najpopularnija smrtonosna kombinacija za krupne veprove, jelene, losa, medvjeda i velike afričke antilope poput kudua i elanda.

Najbolji odnos cijene i kvaliitete

Još jedna prednost metka 9,3h62 mm je relativno mali trzaj za ovu klasu kalibara. Iako snaga trzaja zavisi od laboracije metka (jače laboracije imaju i jači trzaj) i težine puške (teža puška manje trza), 9,3×62 mm generiše između 65-85% trzaja metka kalibra .375 H&H. Poređenja radi, to je samo 20-30% više nego trzaj puške kalibra .30-06.

Podnošljiv trzaj veoma je bitan lovcima, posebno onima koji su sitnije građe ili onima koji su osjetljiviji na trzaj. Blaži trzaj obično povećava vjerovatnoću preciznog pogađanja prvim metkom i isto tako brže i preciznije plasiranje sljedećeg hica, ukoliko je to potrebno. Kao što je lovcima poznato, mnogo je važnije u koji dio je divljač pogođena od toga čime je pogođena, tako da je dobro plasiran pogodak sa zrnom 9,3 mm mnogo efikasniji nego loše plasiran sa zrnima težih kalibara poput .375 ili .458.

Možda se najveća prednost metka 9,3h62 mm nad metkom .375 H&H ogleda u znatno nižoj cijeni pušaka jer 9,3×62 mm odgovara standardnoj dužini akcije (9,3h62 mm, kako je već rečeno, nastao je prilagođavanjem standardnoj dužini M98 akcije). Svi veći evropski proizvođači imaju karabine u ovom kalibru (finski SAKO, austrijski Steyr i češki CZ), a možda najbolji kompromis između cijene i neprikosnovenog kvaliteta nudi kragujevačko “Zastava oružje” čiji se legendarni “model 70” proizvodi naravno i u ovom kalibru.

Osim toga, na tržištu postoji veliki izbor kvalitetne municije u kalibru 9,3×62 mm. Prvi Partizan, Lapua, Nosler, Hornadi, Norma, Federal, Barns, Remington, Sellier & Bellot, te Voodleigh samo su neki od proizvođača koji imaju ovaj metak u svom proizvodnom programu. Osim njih, njemačka kompanija municije RWS proizvodi vrhunsku municiju u ovom kalibru, ali je ona veoma skupa. Svi ovi proizvođači u proizvodnom programu imaju više tipova zrna za ovaj metak koja pokrivaju širok opseg divljači. 

Treba reći ipak kako ovaj kalibar zbog pada zrna nije baš najpodesniji za pucanje na preko 200 m, što je inače praksa u lovu na “Marka Pola”, najvećeg argala na svijetu, mada se i to može kompenzovati dobrom optikom. Ali, osim tih nekoliko izuzetaka, ovaj metak dobar je za lov na ogromnu većinu krupne divljači. Ukratko, 9,3×62 mm je fantastičan metak koji može da ispuni niz uloga u različitim vrstama lova praktično bilo gdje u svijetu i na bilo koju divljač.

Draško Dragosavljević

 

Be the first to comment

Leave a Reply