“Bullpup” karabin budućnosti

Jedan mladi čitalac iz Banjaluke, budući lovac, nakon što se na stranicama “Lovca” upoznao sa lovačko sportskim modifikacijama vojničkih pušaka sistema AR15 i AK47 odnosno ARES SCR i Zastava M2010, postavio nam je interesantno pitanje: Da li se danas u svijetu, pored vojničkih, proizvode lovačke “bullpup” puške?

Odgovor na ovo pitanje je potvrdan, a svakako interesantan i aktuelan s obzirom na svjetske trendove i novitete koji su predstavljeni posljednjih godina. Proizvođača i modela lovačkih “bullpup” pušaka ima više, a na najvećem svjetskom sajmu oružja Shot Show 2016, koji je održan krajem prošlog mjeseca u Las Vegasu, firma “Kel Tec” predstavila je sasvim novo lovačko-sportsko oružje “bullpup” konfiguracije sa kojim ćemo se ovom prilikom i upoznati. Ali krenimo redom.

Za početak treba reći da konstrukcione prednosti “bullpup” konfiguracije pušaka ne dolaze do izražaja, kako se pogrešno smatra, samo na bojnom polju, a znajući da dobar broj lovaca i rekreativnih strijelaca u svijetu na osnovu ličnih iskustava takve puške smatra vrlo praktičnim i upotrebljivim, proizvođači se trude da zadovolje upravo njihove preferencije bilo da je riječ o specijalizovanim lovačkim ili modifikovanim vojničkim žlijebljenim ili glatkocijevnim puškama.

Šta je to “bullpup” konfiguracija?

Ukratko, “bullpup” konfiguracija pušaka podrazumijeva izmiještanje uopšteno govoreći akcije odnosno zatvarača i sistema za hranjenje iza okidača, pri čemu je uz standardnu dužinu cijevi ukupna dužina oružja znatno manja od dužine oružja uobičajene konfiguracije. Ležište metka i sistem za zatvaranje su uvijek pozadi, iza okidača, bez obzira na sistem hranjenja i bez obzira da li se radi o poluautomatskoj/automatskoj pušci ili pušci sa obrtnočepnim zatvaračem ili pak oružju kod koga je predviđeno da se municija umeće ručno u ležište kao kod prelamača. Time se dakle dobija oružje kod koga se standardna ili nešto duža cijev nalazi u kraćem i lakšem pakovanju vrlo zgodnom za transport i cjelodnevno nošenje, u čemu se ogleda osnovna prednost ovakvih konfiguracija u lovačkom smislu. Smatra se da je prvi put u istoriji ovaj koncept primijenjen na britanskom obrtnočepnom karabinu “Thorneycroft” iz 1901. godine. Porijeklo pojma “bullpup” nije sasvim jasno ali je on opisnog karaktera (u slobodnom prevodu sa engleskog jezika “štene buldoga”) koji ovako kratko oružje povezuje sa zatupastom “kusom” njuškom pomenute rase pasa.

Pod pretpostavkom da lovci uglavnom poznaju osnovne konstrukcione karakteristike “bullpup” pušaka, mi se ovom prilikom nećemo baviti uporednom analizom prednosti i mana “bullpup” i standardne konfiguracije, činjenica je da obje škole imaju svoje pristalice.

Napomenućemo da je najveći izazov za konstruktore poluautomatskih i automatskih “bullpup” pušaka ambidekstralni sistem izbacivanja čaura koji je inherentno prilagođen svim strijelcima (desnorukim i ljevorukim).

Brojne svjetske armije odavno su opremljene bulpap puškama (francuska FAMAS, austrijska Steyr AUG, britanska Enfield L85A2, ruska Dragunov OTs-03 SVU itd). Takođe, brojni su i lovci koji sa uspjehom love “bullpup” lovačkim puškama (neke od njih su italijanska “violina” FAVS Stradivari, njemačke “Pfeifer Waffen” SR2 I SR3, “Keppeler” KS-V i “Steinkamp” SW1, zatim “Waffen Greger” sistem za konverziju standardnog karabina Bronjning BAR u bulpap konfiguraciju, brojne bulpap sačmare itd).

“Kel-Tek” i Yory Kelgren

Priča nas ovom prilikom vodi u grad Kokoa u američkoj saveznoj državi Florida gdje živi i radi rođeni Šveđanin Yory Kelgren, osnivač i glavni inženjer firme “Kel-Tec”. Kelgren se krajem prošlog vijeka u rodnoj Švedskoj oprobao kao dizajner za to vrijeme veoma naprednih konstrukcija “bullpup” automatskih pušaka i municije malog kalibra, pri čemu je naglasak stavio na primjenu specijalnih plastičnih masa. Uskoro se seli u SAD i tu osniva nekoliko firmi te se proslavlja konstrukcijama ultramodernih pištolja i automata izrađenih pretežno od polimera (Intratec TEC-9, Grendel P10 itd.) Firma “Kel Tek” osnovana je 1995. godine i uspješno proizvodi i prodaje više modela pištolja, karabina i sačmarica.

KEL TEC RDB C

Konstruktor Kelgren 2003. godine je razvio a 2007. prestavio poluautomatsku pušku budućnosti RFB. Radilo se o kompaktnom, modularnom i potpuno ambidekstralnom oružju bulpap konfiguracije u kalibru .308 Win, sa oscilujućim (nagibnim) bravljenjem zatvarača i sistemom gasne pozajmice sa klipom kratkog hoda. Hranjenje je obezbijeđeno standardnim FN FAL okvirima. ^aure su posredstvom specijalnog sistema ekstraktora izbacivane naprijed kroz naročitu cijev čime je omogućeno lako rukovanje desnorukim i ljevorukim strijelcima. Početkom 2014. godine predstavljeno je novo oružje Kel Tec RDB u kalibru 5.56x45mm / .223 Rem, koje se baziralo na prethodnom modelu s tim da je, uz neke sitnije konstrukcione izmjene koje doprinose boljoj kontroli i blažem trzaju, uveden rotacioni zatvarač a otvor za ekstrakciju čaura smješten iza uvodnika okvira čime je obezbijeđeno izbacivanje čaura na dole. Hranjenje se ovoga puta obavlja posredstvom standardnih M16/AR15 STANAG okvira.

Savršenstvu nikad kraja

Na modelu RDB bazira se nova bulpap puška RDB C. Ono što odmah privlači pažnju kod nove puške jeste nedostatak pištoljskog rukohvata koji je napušten iz razloga prilagođavanja zakonskim propisima u pojedinim američkim saveznim državama. Iako u prvi mah takvo rješenje djeluje na silu iznuđeno, odbojno i nezgrapno, utisak se u potpunosti mijenja kada oružje uzmete u ruke i brzo shvatite da RDB C odlično leži u ramenu te da je vrlo zgodna, udobna i manipulativna.

Polupištoljski rukohvat zapravo postoji samo sa donje strane uslovno rečeno vrata kundaka, a predviđeno je da se palcem obuhvata sanduk sa gornje strane kako bi se obezbijedio čvrst i sasvim prirodan hvat. U skladu sa opisanim rješenjem prilagođena je i pozicija obarače i njenog branika pa se može konstatovati kako sve zajedno čini izbalansiran, ergonomičan i elegantan sklad. Utvrđivač okvira je relociran i nalazi se na tijelu kućišta mehanizma za okidanje odmah ispod ustavljača zatvarača (obje komande su ambidekstralne) dok je dugme kočnice “cross bolt” tipa smješteno iza obarače na dohvat kažiprsta. Oružje je, kao što je napomenuto, kompletno ambidekstralno i po želji može odmah biti angažovano sa bilo kog ramena. Ručica zatvarača nalazi se sa prednje lijeve strane, iznad podkundaka (kao kod HK G3), a može biti prebačena sa jedne na drugu stranu. Na cijevi su montirana dva nosača na kojima se nalazi uobičajena šina za montažu optičkih nišana. Puška se brzo rasklapa izvlačenjem dvije čivije čime se odvajaju polimerski sklop sanduka (to jest kućišta mehanizma za okidanje koji integriše otvor za izbacivanje čaura i rukohvat sa obaračem), poklopac sanduka koji predstavlja kundak sa osloncem za rame i obrazinom te naposlijetku skida se podkundak, čime dolazimo do glavnih sastavnih dijelova. Cijev je radi čišćenja moguće potpuno odvojiti. Zatvarač je rotacioni a klip ima nešto duži hod što je uslovljeno izmještenim otvorom za izbacivanje čaura (čaure se dakle izbacuju na dole, kroz otvor lociran iza uvodnika okvira a jedinu zamjerku strijelci upućuju upravo u ovom pravcu jer vrela čaura može opeći ruku kojom se vrši okidanje ako se nose kratki rukavi). Sistem gasne pozajmice ima regulator protoka barutnih gasova. Ciklus rada zatvarača je vrlo brz i mekan a uz pravilan hvat podkundaka odskok pri paljbi je skoro neosjetan i trzaj veoma blag, uporediv sa malokalibarskim puškama.

Municija

Predviđeno je da se puška puni okvirima kapaciteta 10 metaka. Lovački poluautomatski karabin “bullpup” konfiguracije Kel Tec RDB C nudi se u dva kalibra i to 5.56mmx45 (.223 Rem) i 6.5mm Grendel. Uz pobrojana konstrukciona rješenja, opštu kompaktnost, dobar balans i egonomicčnost, mek, brz i ujednačen rad zatvarača, dobru kontrolu te primjenu najmodernijih lakih plastičnih materijala i vrhunskih tehnologija izrade i antikorozivne zaštite čeličnih dijelova, može se zaključiti kako je Kel Tec RDB C lovački karabin budućnosti, čiji će kvaliteti biti vjerovatno prepoznati i cijenjeni od strane lovaca kojima se “bullpup” konfiguracija pušaka pokazala kao praktična i svrsishodna.

Draško Dragosavljević

Be the first to comment

Leave a Reply