Opasan „stršljenov“ let idealan za lov na lisice

U vrijeme kada je nastao, metak kalibra .22 Hornet bio je najprecizniji malokalibarski metak i vrlo brzo je prihvaćen od lovaca na divljač veličine lisice i šakala, ali i kao takmičarski metak.

Snažniji i boljih balističkih performansi od metaka .22 WMR i .17 HMR, .22 Hornet svoju popularnost dugovao je i činjenici da je centralnog, a ne ivičnog paljenja kao pomenuta dva kalibra. Razvijen je od strane nekoliko američkih entuzijasta i konstruktora „vildcatt“ kalibara 1920-ih godina, kada je bilo veoma popularno eksperimentisati sa municijom neobičnih karakteristika i različitim zrnima i punjenjima. Metak .22 Hornet je zvanično uveo i predstavio „Vinčester“ 1930. godine, a njegov nastanak veže se najviše za ime Townsenda Whelna, lovca, vojnika, avanturiste i oružarskog entuzijaste. Wheln je za početak razvio vlastitu konstrukciju zrna kalibra .223 tako što je košuljicu izradio od obične čaure metka kalibra .22lr. Novorazvijenu municiju testirao je na 100 i 200 jardi gdje je dobio vrlo uske grupe (ne veće grupe od dva inča na 200 jardi) što je bio izuzetan rezultat. Međutim, konstruktor je želio još bolje performanse i nezadovoljan barutom DuPoint oznake 1204, primijenio je novi tip punjenja. Nagovorio je svoje kolege iz firme „Hercules Powder Co “ da razviju sasvim novu vrstu baruta. Taj novi barut imao je oznaku „2.400“ jer je imao sposobnost da zrno toga eksperimentalnog metka, mase 45 grena, potisne brzinom od 2.400 fps.

Istorija

Tokom proljeća 1930. godine Wheln je sa prijateljima krenuo u lov i sa sobom ponio pušku „springfild 1922“ obrtnočepnog zatvarača konvertovanu u novi kalibar. Lovu je prisustvovao i jedan od izvršnih direktora „Vinčestera“, koji je toliko bio oduševljen preciznošću i učinkom novog metka .22 Hornet („stršljen“, kako je Wheln odlučio da ga krsti), da je organizovao zvanično testiranje. Nakon sprovedenih testova pokazalo se da je .22 Hornet najprecizniji puščani metak centralnog paljenja koji je fabrika „Vinčester“ ikada testirala i taj metak je vrlo brzo uveden u serijsku proizvodnju a na tržište su izbačene dvije laboracije: jedna sa mekim olovnim ogoljenim vrhom, a druga sa šupljim vrhom – oba metka imala su početnu brzinu od 2.500 fps.

Performanse

Metak .22 Hornet ne samo da je izuzetno precizan već i više nego prijatan za pucanje jer proizvodi vrlo mek trzaj. Njegova evropska oznaka je 5.6x35mmR („R“ je oznaka pune ivice čaure, ali treba još jednom reći da je ovaj metak centralnog a ne ivičnog paljenja). „Prvi partizan“ iz Užica i dalje proizvodi ovu municiju iako ona nije više ekonomična i široko prihvaćena kakva je bila u vrijeme nastanka. Iz balističke tablice za fabrički PPU metak .22 Hornet sa zrnom mekog vrha mase 2,90 g vidi se da balistička krivulja to jest putanja na 100 metara ima pad od 16,9 cm, a na 250 metara već 49 cm, iz čega proističe da je efikasni domet 150 metara gdje ovo malo zrno ima brzinu 472 m/s i energiju 325 džula.

Većina ozbiljnijih svjetskih proizvođača municije danas nudi ovaj metak sa zrnima mekog ili šupljeg vrha mase 2,2, 2,3, 2,9 ili 3 grama i početnih brzina obično u rasponu od 760 do 940 m/s dok je energija na ustima cijevi oko 950 J (brzina i energija zrna znatno su manje kada se ova municija ispaljuje iz kraćih cijevi). Njime se vrlo uspješno love lisice i divljač mekše kože ne veće mase od 40 kilograma. Dobro plasiran hitac na takvu divljač obično će bez problema dosegnuti vitalne organe i biti smrtonosan, a zahvaljujući poslovičnoj preciznosti moguće je bez većih problema pogoditi i vrat. Međutim, treba podvući da je ovaj metak daleko od idealnog za lov srneće divljači i da postoje mnogo bolji i efikasniji kalibri. Taj je metak danas popularan najviše kod lovaca iz nešto starije starosne grupe, rođenih početkom 1950-ih godina, koji su počeli da love krajem 1960-ih godina – u našim lovištima nije rijedak slučaj sresti starije lovce na lisice sa puškama „brno“ model „Fox“ kalibra .22 Hornet, proizvedenim u bivšoj Čehoslovačkoj (lovci iz pomenute starosne kategorije opisuju ovaj metak i kao savršen za lov na divlju mačku). Karabini „Fox“ u ovom kalibru mogu biti savršen izbor za lovački podmladak u svrhu treninga na strelištu i lov na štetočine.

„M4“ puška za preživljavanje

Nakon Drugog svjetskog rata Američko ratno vazduhoplovstvo počelo je da oprema posade aviona puškama naročite konstrukcije namijenjenim prvenstveno preživljavanju, to jest lovu i opstanku u divljini po obaranju. Interesantno je da su prve ovakve puške bile u kalibru .22 Hornet. Radilo se o tri konstrukcije izuzetno simplifikovanih pušaka; jedna je bila repetirka sa obrtno-čepnim zatvaračem, izvlačivim metalnim kundakom i magacinom kapaciteta četiri metka (puška za preživljavanje „M4“), druga je bila prelamača dvocijevka sa bok rasporedom cijevi (oružje za preživljavanje posada vazduhoplova „M6“, donja cijev u revolverskom kalibru .45 Colt iz koje se može ispaljivati i sačmena municija .410) i treća repetirka „Armalite AR-5“ (MA-1). Komplet municije .22 Hornet koji je išao uz ove puške sastojao se od metaka laborisanih zrnima sa mekim olovnim ogoljenim vrhom koja nisu bila u saglasju sa Haškom konvencijom. Međutim, sva ta pakovanja imala su jasno upozorenje da su puške i municija namijenjeni samo i isključivo ubijanju divljači radi prehrane te da ni pod kojim okolnostima ne smiju biti upotrijebljene u ofanzivne ili defanzivne svrhe protiv neprijatelja. Godine 1959. sve ove puške su zamijenjene modelom u kalibru .22lr koji je do danas ostao službena puška za preživljavanje pilota i posada ratnih vazduhoplova – radi se o poluautomatskoj pušci „ArmaLite AR-7 Explorer“, konstrukciji čuvenog Judžina Stonera.

Draško Dragosavljević

Be the first to comment

Leave a Reply