Finska “Lapua” sinonim za preciznost

Vjerovatno nema lovca, sportskog strijelca i vojnika koji nije čuo za finsku fabriku municije “Lapua”. Mnogi ovu fabriku povezuju sa snajperskom municijom kalibra .338 “lapua magnum” (8,6x70mm), a upravo ovaj metak može poslužiti kao odličan uvod u priču o firmi “Lapua”. Taj dalekometni, veoma precizni i efikasni snajperski metak začela je 1983. godine u SAD kompanija “Research Armament Industries” na zahtjev američke mornarice (to jest na zahtjev Marinskog korpusa SAD za novu snajpersku pušku), ali je redizajniranje i dodatno usavršavanje na kraju povjereno stručnjacima finske firme “Lapua”, gdje je metak dobio konačni oblik i karakteristike.

Današnja produkcija municije kalibra .338 “lapua magnum” u različitim laboracijama rezultat je zajedničkog istraživanja i rada fabrike “Lapua” sa dva proizvođača snajperskih pušaka vrhunske preciznosti i kvaliteta (i cijene) – finskog SAKO i engleskog “Accuracy International” (AI).

Saradnja i sadejstvo pomenutih proizvođača pušaka sa fabrikom municije “Lapua” nisu slučajni, puška “Accuracy International AWM” (ili L115A3 “Long Range Rifle”, kako joj glasi službena britanska vojna oznaka) u kalibru .338 “lapua magnum” trenutno drži svjetski rekord u potvrđenom snajperskom pogotku sa najveće udaljenosti od 2.475 metara. Rekord je potvrđen u Ginisovoj knjizi, a postigao ga je u novembru 2009. godine kaplar britanske konjičke regimente Krejg Harison ubivši jednog za drugim dva talibanska mitraljesca u avganistanskoj provinciji Helmand.

Poznato je takođe da Finska njeguje tradiciju i kulturu lova, streljaštva i oružja. Ma kako to jezivo zvučalo, neosporna je činjenica da je apsolutni svjetski rekord svih vremena u broju potvrđenih snajperskih pogodaka postignut za vrijeme Zimskog rata, koji je Finska vodila sa SSSR-om (1939-1940.) Rekord drži finski farmer i lovac na jelene, a tada vojnik Simo Hejhe, sa više od 500 (podaci variraju) ubijenih protivničkih vojnika. Snajperske puške TRG42 finske fabrike SAKO kalibra .338 “lapua magnum” rezultat su višedecenijskog najozbiljnijeg istraživanja i primjene iskustava finske vojske iz pomenutog Zimskog rata pa su nadaleko čuvene po svom konceptu neprikosnovene preciznosti gdje je sve maksimalno podređeno zahtjevima vrhunskih strijelaca.

Omiljeno oružje specijalnih jedinica

Te dvije snajperske puške u kalibru .338 “lapua magnum” nalaze se u opremi brojnih vojnih i policijskih jedinica širom svijeta, što je dovoljan pokazatelj ozbiljnosti saradnje ovih firmi, kao i same fabrike “Lapua”. Biće zanimljivo reći i to da je Jedinica za specijalnu podršku Državne agencije za istrage i zaštitu (SIPA) BiH odnedavno opremljena engleskim snajperskim dalekometnim puškama firme “Accuracy International AX338” u kalibru .338 “lapua magnum”, a snajperske dalekometne puške TRG42 finskog proizvođača SAKO, u istom kalibru, službeno su oružje Specijalne antiterorističke jedinice MUP-a Srbije (SAJ).

Izuzetno tražena i od lovaca, mnogih profesionalaca i vrhunskih strijelaca neobično cijenjena streljačka, lovačka i pješadijska municija neobično visokog kvaliteta, uz različite komponente civilne i vojne namjene (čaure i zrna najvišeg kvaliteta za ručno punjenje), predstavlja osnovni proizvod firme “Lapua”, koja je osnovana 1923. godine kao skromna manufaktura. Firma je vremenom prerasla u velikog proizvođača koji postavlja nove standarde i bez ikakve sumnje predstavlja uzor najpoznatijim svjetskim proizvođačima municije, a njena filozofija se može definisati kao strast za preciznošću.

Kratka istorija fabrike “Lapua”

Finska je postala nezavisna 1917. godine, a u gradu Lapua osnovana je i izgrađena fabrika municije u državnom vlasništvu 1923. godine.  Godine 1927. firma dobija zvanični naziv Državna fabrika municije. U početku je proizvodnja bila skromna, ali pošto se u praskozorje Drugog svjetskog rata politička situacija u svijetu promijenila, proizvodni kapaciteti fabrike su uvećani, a proizvodnja municije je porasla. Nakon Drugog svjetskog rata 1946. godine “Lapua” je pridružena takođe državnoj fabrici Valmet, a pod kontrolu finskog Ministarstva odbrane potpada 1955. godine.

U fabrici se 1976. godine dogodila nesreća i ona je u eksploziji teško oštećena. To je rezultovalo odlukom da bude izgrađena nova fabrika, dalje od centra grada Lapua. Sljedeći korak je bio da se dalje proširi proizvodnja, a to je postignuto izgradnjom nove fabrike čaura i zrna koja je otvorena 1984. godine. Tokom osamdesetih godina prošlog vijeka “Lapua” se snažno koncentriše u pravcu razvoja novih proizvoda, što je dovelo do brzog rasta prodaje na komercijalnom tržištu. Kako su marketing i razvoj proizvoda vremenom jačali, “Lapua” je postala veoma konkurentan proizvođač municije namijenjene streljaštvu, lovu i vojnoj upotrebi. Godine 1991. “Lapua” je postala nezavisno Društvo sa ograničenom odgovornošću pod novim imenom Fabrika municije “Lapua ltd”.

“Lapua” danas

Finska fabrika municije “Lapua” ili, kako joj glasi zvaničan naziv, “Nammo Lapua Oy”, danas je dio velike nordijske “NAMMO grupe”. Sa sjedištem u gradu Raufos u Norveškoj “NAMMO grupa” specijalizovana je za razvoj i proizvodnju različitih rješenja vrhunskih performansi u oblasti odbrambenih tehnologija i vazduhoplovstva. “NAMMO grupa” je osnovana 1998. godine spajanjem tri glavne nordijske odbrambene kompanije: “Celsius AB”, “Patria Oyj” i “Raufoss ASA”. “Nammo Lapua Oy” sa sjedištem je u finskom gradu Lapua i ima 150 radnika. Vrhunski kvalitet municije “lapua” podjednako je rezultat višedecenijskog iskustva, nepogrešivog izbora najkvalitetnijih sirovina i materijala te odlično organizovanog upravljanja proizvodnim procesima i tehnološkim sistemima. Uprkos činjenici da je proizvodnja potpuno automatizovana te da se izvodi uz pomoć najsavremenije moguće tehnologije, ljudski faktor je i dalje izuzetno važan, osoblje čak lično kontroliše kvalitet svakog pojedinačnog metka ukoliko je to potrebno. Najvažnije je, ipak, kako to kažu u firmi “Lapua”, “pažljivo slušati strijelce”. Svako pitanje i sugestija se ozbiljno i temeljno analiziraju, čak se organizuju i probna gađanja. Bliska interakcija sa strijelcima obezbjeđuje da se povratne informacije razumiju na pravi način, što omogućava da strijelci širom svijeta dobiju tačno onaj kvalitet koji žele i to korak po korak, ka nečemu još boljem. Vrhunski kvalitet i preciznost municije “lapua” postiže se i kroz pažljivo biranje, kombinovanje te uklapanje komponenata. Pouzdano i blagovremeno aktiviranje metka, optimalna brzina na ustima cijevi i odlične balističke osobine su rezultat dobro osmišljenih i pažljivo proizvedenih komponenata. Savršenost metka postiže se savršenim uklapanjem svih komponenata, a ovo najbolje znaju strijelci koji sami pune municiju. Naravno, taj vrhunski kvalitet je i sertifikovan, “NAMMO Lapua Oy” sistem kvaliteta u skladu je sa ISO 9001 i AQAP 2110. Tu je i sistem zaštite životne sredine – sertifikat ISO 14001.

Bez obzira na vrhunski kvalitet municije “Lapua”, ona ipak predstavlja dio sistema oružja. Rade se opsežna testiranja sa različitim puškama kako bi bila obezbijeđena funkcionalnost, preciznost i pouzdanost municije sa svim komponentama, čak i u najekstremnijim uslovima. U vezi sa tim firma se trudi da radi zajedno sa najznačajnijim proizvođačima oružja i strijelcima. Jedna od posljednjih inovacija nastalih iz ove saradnje je metak kalibra 6,5h47 “lapua” razvijen specijalno za sportsko Long Range streljaštvo. “Lapua” je pionir u razvoju i proizvodnji specijalne snajperske municije i različitih vrsta zrna (na primjer vrhunsko zrno šupljeg vrha Scenar L). Sportski strijelci znaju da je municija “lapua” ujednačeno pouzdana i precizna pri korišćenju iz različitih pušaka. Ovo je dakle postignuto konstantnom saradnjom sa drugim proizvođačima i strijelcima, a firma je sponzor vrhunskih strijelaca i olimpijskih šampiona.

Iz velike palete puščanih i pištoljskih kalibara koje proizvodi “Lapua”, ovom prilikom izdvajamo nekoliko novih proizvoda predstavljenih na ovogodišnjem “Šot šouu” u Las Vegasu.

.300 AAC Blackout (.300BLK, 7,62×35mm)

Metak je razvijen u SAD na osnovu .223 “remington” u firmi “Advansd armament korporejšn” iz Džordžije specijalno za vojničke karabine M4 sa namjerom da bude omogućeno korišćenje municije similarne balistike ruskom metku 7,62×39, a da se pri tome standardni M4 okviri mogu bez ikakvih izmjena puniti do punog kapaciteta te da se zadrži standardni zatvarač. Dakle, za konvertovanje je potrebno imati samo gornji sklop usadnika sa cijevi u novom kalibru. Inženjeri su pri razvoju imali na umu i potencijal koji bi obezbijedio lako prigušenje pa se proizvodi i podzvučna verzija ovog metka. Metak ima nešto bolje balističke karakteristike od svog sovjetskog/ruskog uzora. Metak je sve popularniji i među lovcima, jer obezbjeđuje dovoljno energije (na 300 metara zrno od 8,1 grama ima 829 J) a zahtijeva kratku akciju karabina.

7mm-08 “remington”

Ovaj metak je svojevrsna kopija takozvanog vajldket metka 7mm/308, razvijenog krajem pedesetih godina prošlog vijeka, a nastao je sužavanjem grla čaure metka .308 “vinčester” (7,62×51) tako da se prilagodi zrnu kalibra 7mm. Metak je specijalno razvijen za takmičenja u gađanju metalnih silueta i pruža superiornu kombinaciju snage i preciznosti uz mali trzaj. Izradi ovog metka “Lapua” je posvetila specijalnu pažnju. Po balističkim karakteristikama prevazilazi čuveni metak 7×57 “mauzer” i sve više ga prihvataju lovci i sportski Long Range shooting strijelci koji sami pune municiju.

“Naturalis” zrna

“Lapua” je ove godine predstavila treću generaciju specijalnih bezolovnih “naturalis” zrna u kalibrima 7,63, 8, i 9,3mm. “Naturalis” zrna od svog pojavljivanja bila su poznata po efikasnosti, preciznosti i idealnoj penetraciji uz kontrolisano ekspandiranje, nemogućnost fragmentacije i 100-procentno očuvanje mase, što rezultuje optimalnom terminalnom balistikom. Nova generacija pruža još bolje performanse, jer je prilagođena upotrebi u širem opsegu kalibara i početnih brzina. Ta zrna izrađena su od bakra i pri penetraciji odmah započinju kontrolisanu simetričnu ekspanziju tako što jedan plastični element na vrhu zrna biva utisnut u kanal smješten iza njega. To pokreće ekspanziju to jest stvaranje pravilne pečurke, a zrna nakon zaustavljanja zadržavaju početnu masu i ne fragmentiraju.

Firma nudi posebno “naturalis” zrna u 7 kalibara ili gotove fabrički laborisane metke u kalibrima 308 Win, .30-06, 8×57 IS i 9,3. “Naturalis” zrna su pravi izbor za lovce koji preferiraju efikasan hitac sa što je moguće manjim gubitkom mesa divljači.

 Lovačke novine broj 183

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply