Istraživanjem do brojnosti i održivog upravljanja populacijom medvjeda

Iako znamo da prostranstva naše zemlje nastanjuje populacija smeđeg medvjeda i da medvjed kao vrsta nije istrijebljen kao u mnogim drugim dijelovima Evrope, vrlo malo se zna o populaciji medvjeda koja živi na području Dinarskih planina.

Ne postoje naučno utemeljeni podaci o stanju populacije medvjeda na području Dinarida, pa čak ni najosnovniji podaci o broju jedinki i njihovoj distribuciji (prostornoj, polnoj i dr) na ovom području. Takođe, trenutno ne postoji relevantna državna ili međunarodna regulativa koja obezbjeđuje opstanak smeđeg medvjeda na nivou populacije na prostoru Dinarida, odnosno u BiH (kako u RS, tako i u FBiH).



Bez osnovnih naučno utemeljenih podataka o populaciji i njenoj brojnosti i raspodjeli gotovo je nemoguće definisati plan upravljanja ili precizno identifikovati opasnosti koje prijete opstanku populacije, a što u konačnici onemogućava blagovremeno djelovanje u zaštiti populacije smeđeg medvjeda. Prijetnje po populaciju medvjeda danas su veće nego u prethodnim decenijama, a posebno se ogledaju u narušavanju stanišnih uslova, fregmentiranosti staništa urbanizacijom, gradnjom puteva i drugih velikih infrastrukturnih projekata, krivolovom i dr. Ukoliko želimo da održivo upravljamo i obezbijedimo opstanak zdravoj populaciji medvjeda, naučna istraživanja kao preduslov za plan upravljanja na nivou populacije su hitna i neophodna.

Zaštita smeđeg medvjeda

Kroz projekat podržan od fondacije “EuroNatur” (Njemačka) pod nazivom “Zaštita smeđeg medvjeda (Ursus arctos) na području Dinarida”, a čiji je nosilac u Bosni i Hercegovini Centar za životnu sredinu (projekat istovremeno sprovodi i partnerska organizacija na području Crne Gore), vrši se istraživanje populacije medvjeda na naučno zasnovanom genetičkom neinvazivnom metodu. U prvoj fazi projekta vrši se istraživanje o stanju i brojnosti populacije medvjeda, potom će biti zagovaran razvoj plana upravljanja za populaciju smeđeg medvjeda i operacionalizacija interventnog tima.

Metod koji se koristi u ovom naučno utemeljenom istraživanju je genetičko neinvazivno prebrojavanje medvjeda (prikupljanje genetičkih uzoraka, a to su uglavnom uzorci izmeta) s ciljem da se pokaže stanje populacije. Na osnovu tog istraživanja dokazujemo vitalnost i sposobnost populacije da se održi, odnosno da podnese trenutne pritiske koji postoje. Utičemo i na vjerodostojnost propisanog odstrelnog zahvata – sve s ciljem obezbjeđenja održivog/trajnog upravljanja medvjedom na nivou populacije u BiH.

Sastank predstavnika centra za životnu sredinu i predstavnika LU i ŠG Banjaluka, Kneževo, Kotor Varoš, Teslić i Čelinac

Sprovođenje ovog istraživanja nije moguće bez saradnje sa dobrovoljcima u terenskom dijelu posla, sa posebnim naglaskom na saradnju sa lovcima i šumarima – koje vidimo i kao ključne aktere u očuvanju i upravljanju šumskim područjima i divljim vrstama koje ih nastanjuju.



U 2018. godini u okviru projekta unutar lovačkih društava na području istraživanja podijeljeni su kompleti za uzorkovanje, a proces prikupljanja uzoraka je i dalje u toku. Kompleti za uzorkovanje su podijeljeni u RS sljedećim lovačkim društvima i šumskim gazdinstvima, a sve u skladu sa metodologijom i odabranim područjem za istraživanje: LU “Zmijanje” Banjaluka, LU “Fazan” Čelinac, LU “Uzlomac” Kotor Varoš, LU “Jelovka” Maslovare, LU “Šiprage” Šiprage, LU “Tetrijeb” Teslić, ŠG “Borja” Teslić, ŠG “Čemernica” Kneževo, LU “Čemernica” Kneževo, LU “Omar” Ugodnović i LU “Smolin” Blatnica. Takođe, dio istraživanja se sprovodi i u FBiH i to uz pomoć: ŠG “Plješevica” Bihać, NP “Una” Bihać, kao i uz pomoć pojedinaca – entuzijasta, ljubitelja prirode (studenti, istraživači, planinari…).

Vizija

Vizija projekta: dugoročni opstanak smeđeg medvjeda na području Dinarida (BiH) je obezbijeđen; postoje naučno utemeljene činjenice o populaciji smeđeg medvjeda; u skladu sa naučnim saznanjima uspostavljen je plan upravljanja za populaciju smeđeg medvjeda koji je usklađen sa planovima upravljanja medvjedom susjednih zemlja; na području zemlje djeluje profesionalan i operativan interventni tim za medvjede. Period trajanja projekta, koji je počeo prvog dana 2018, je do 31. decembra 2020.

Be the first to comment

Leave a Reply